محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1013

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

باب الكاف التازى مع الف كانا - [ به وزن دانا ] ابله و نادان « 1 » باشد . مثالش حكيم رودكى گويد : بيت من سخن گويم تو كانايى كنى * هر زمانى دست بر دستى زنى و در نسخهء ميرزا بمعنى چوب بن خوشهء خرما و انگور باشد [ 1 ] . كبيتا - [ بباى تازى و تاى قرشت . به وزن هويدا ] حلواى قبيط باشد و در تحفه ناطف باشد كه او را حويجى « 2 » گويند و قبيطا معرب آنست و در نسخهء ميرزا نانى باشد كه از شكر و كنجد پزند . مثالش شمس فخرى گويد : بيت دوشاب چشم دشمن پالوده ساخت تيغت * كز جوز « 3 » و كنجد غم سازد ورا كبيتا و كبيتا نيز گويند [ 2 ] - باضافهء ياى دوم - چنان كه امير خسرو گويد در صفت هلال : بيت كتاره‌ايست سپيد از كبيتياى نبات * فراز اين طبق زرنگار سيم آگين كليا - [ بكسر ] شخار « 4 » باشد [ 3 ] . كژپا - [ بفتح كاف ] نام مرغى است چنان كه امير خسرو فرمايد : بيت لرزه‌كنان آب ز نرمى چو خز * مرغك كژ « 5 » پاش به پا كرده كز « 6 »

--> ( 1 ) - كلمه از « غ » و « ب » و « ن » است . ( 2 ) - « س » : حوبچى ؛ « ن » : حونچى . ( 3 ) - « س » : جور . ( 4 ) - « س » : شنجار . ( 5 ) - بجز « ب » : كز . ( 6 ) - اصل : كژ . ( برعايت قافيه تصحيح شد . كژ ، كز - ابريشم ) . ( 1 ) در برهان معنى پاره‌اى از خوشهء انگور و خرما نيز دارد ( مصحف كاناز در اين معنى و معنى دوم متن ما . حاشيهء برهان مصحح دكتر معين ) . ( 2 ) اين صورت در برهان نيست و آنجا كبيته آمده است و نيز گويد بضم اول و كسر ثانى طعامى است كه از خمير آرد گندم سازند و خورند و به عربى قطايف گويند . ( 3 ) در برهان است كه بلغت زند و پا زند گوسفند را گويند . ( هزوارش . حاشيهء برهان ) .